EIC – Elektronické Informační Centrum – Trung tâm thông tin điện tử là tên của dự án do nhóm kỹ sư người Việt nam, đang sống và làm việc tại Cộng hòa Séc, lập ra và thực hiện. Mục đích chính của dự án là : (1) Cung cấp các thông tin, đặc biệt là về pháp lý, và tư vấn pháp lý cho cộng đồng người Việt đang sống tại Séc, (2) Dịch và đăng tải những tin tức thời sự diễn ra tại CH Séc. Tất cả đều nhằm mục đích giúp đỡ cho quá trình hội nhập của người Việt Nam vào xã hội Séc và để từng cá nhân có thể tự mình giải quyết được những vấn đề nảy sinh tại đây. Ngoài ra, cũng cung cấp cho người Séc một số thông tin cơ bản về con người và đất nước Việt nam. Tin tức hoặc bài viết và ý kiến đóng góp cho trang web xin gửi về email: nguyendoantruong@seznam.cz.

Bài ba – Třetí lekce (Phần2)

Bạn có biết, rằng câu châm ngôn „Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau“cũng rất đúng tại CH Séc này không?

 II. Ngữ pháp - Đại từ nhân xưng

Với tiếng Việt (và tiếng Trung quốc) phần đại từ nhân xưng này thật mênh mông biển cả, còn với tiếng người ngoài, đặc biệt tại châu Âu, đại từ nhân xưng rất đơn giản và dễ nhớ!

2.1 : Phân thành ba ngôi (1,2,3) và ở hai mức số ít và số nhiều:

Số ít :

* ngôi thứ nhất (người nói, người phát ra...) : Já /- i-aa/ (tôi, mình, ông, tao …) - số ít;

* ngôi thứ hai (người nghe, người xem, người đang nói chuyện với ngôi 1.): Ty /ti/ : anh, chị, ông, bà, mày....;

*ngôi thứ ba (vắng mặt, không trực tiếp can hệ vào sự việc đang được bàn đến) : On/ôn/ (nó, anh ta, ông ấy, thằng ấy ...-giống đực); Ona/ôn-na/(nó, chị ta, bà ấy, con ấy ...-giống cái); Ono/Ôn-nô/: nó, cái đó (giống trung)

Số nhiều :

* ngôi thứ nhất : My /mi/ (Chúng ta, chúng tôi, chúng mình...)

* ngôi thứ hai :Vy /vi/ : các anh, các chị, các ông...

*ngôi thứ ba: Oni /ôn-nhi/, Ony /ôn-ni/ và Ona /ôn-na/ : họ, chúng nó, những ông (bà) ấy, những thứ đó …

Hãy học thuộc lòng những câu dưới đây :

Já jsem – Tôi là...

Já jsem Vietnamec (Vietnamka) /i-aa i-sem việt-t-nam-mét s (việt-t-nam-ka) : tôi là người việt nam

Já jsem podnikatel(podnikatelka) /i-aa i-sem pốđ-nhíc-ka-te lơ, -lơ-ka/ : tôi là người kinh doanh

Já jsem prodavač (čka)/...pờ-rô-đa-va-tr-(ka)) : tôi là người bán hàng

Já jsem majitel(ka)/...mai-i-te-lơ(ka)/ : tôi là chủ

Já jsem jen nájemce /...i-en nai-em-tse/ : tôi chỉ là người (đi) thuê

Já jsem jen pomocník /...pô-mốt-ts-nhík/: tôi chỉ là người giúp việc

Já jsem otec (matka, bratr, sestra, kamarád..)/...ô-te ts (mát-t-ka, bờ-rát-t-r, sét-s-t-ra, ka-ma-raa-đ.../ : tôi là người bố (mẹ, anh (em) trai, chị(em) gái, bạn...

Já jsem student (žák, dělník, inženýr, lékař, řidič...)

Đây là câu nói và trả lời cho câu hỏi : Kdo jsi ?(kdo jste?) - anh, chị là ai?

Ty jsi /ti i-xi.../– anh, chị (thân mật), mày (ý coi thường, khinh miệt) là …

Lưu ý : với người lạ, không thân mật, tuyệt đối không dùng Ty cho ngôi thứ hai số ít vì đây là sự xúc phạm hoặc coi thường mà phải dùng Vy

Ty jsi velmi mladá /...ve-lơ-mi mờ-la-đaa/ :anh (chị, bạn, mày...) trẻ lắm

Ty jsi vysoký /...vi-xô-kii/ : anh (chị, bạn, mày...) cao

Ty jsi v obchodě?/...fơ ôb -khốt-dia/ : mày đang ở cửa hàng à?

Ty jsi na tržnici?/...na t-r-ž-nhi-tsi?/: mày đang ở chợ à?

Kde jsi ted´? /Gơ-đe i-si tếd´/: hiện mày đang ở đâu, chỗ nào?

On, Ona, Ono je ….Nó là...

On je učitel /u-trít-te lơ/ : nó là thầy giáo (giáo viên)

Ona je velmi hezká /...he-s-kaa/: cô ta (cô ấy, con bé ấy) rất đẹp

Ono dítě je milé /dii-tie i-e mi-lee/ : đứa trẻ con

My jsme .../mi – i-x-me/...Chúng tôi, chúng ta là...(đang ở...)

My jsme vietnamci – chúng ta là người Việt Nam

My jsme v Praze (v Čechách, v Evropě...) /fơ Pơ-ra-ze; fơ tréc – khác-khơ; fơ e-vờ-rô-pia/ : chúng ta (tôi) đang ở Praha (ở Tréc, ở châu Âu)

My jsme doma /đô -ma/ : chúng tôi đang ở nhà

My jsme na dovolené /...đô-vô-len -nee/: chúng tôi đang đi nghỉ (phép)

My jsme ve Vietnamu /...ve việt-t-nam-mu/ chúng tôi (đang) ở Việt Nam

Vy jste .../ vi i-x-te/: các anh (chị) là...(đang ở..)

Vy jste Češi /...tréc – ši/: các anh là người Tréc

Vy jste ve vlaku, v autobuse /...ve vờ-lák-ku; fờ au-tô-bú -xu/ : các anh đang ở trên tàu hỏa (trên xe bus)

Vy jste daleko /đa-le-cô/ : các anh đang ở xa

Vy jste policisté /...pô-li-si-x-tee/ : các anh là cảnh sát

Vy jste úředníci / ...uu-ře-đ-nhii – tsi/: các ông(bà) là nhân viên nhà nước

Oni jsou (ony jsou, ona jsou.....họ (chúng nó, bọn ấy...) là …

Oni jsou studenti – họ là sinh viên

Oni jsou Němci, Američané, Rusové /...nhem-tsi; a-mê-ri-tran-nee; Ru-xô-vee/ hạo là người Đức (Mỹ, Nga)

Oni nejsou tady /..ne-i-xâu ta-đi/ : họ không ở đây

Oni jsou ze Slovenska /Ôn -nhi i-xâu ze Xlô-ven-x-ka/ họ từ Slovensko tới (họ là người Slovakia)

Chú ý : Với ngôi thứ hai – số ít có hai loại hình xưng hô : tykat (xuồng xã, thân thiện, thô tục...) và Vykat (tôn trọng, khách sáo).

Với người không quen, người lớn tuổi hơn, người đang làm việc nhà nước (quan tòa, công tố, nhân viên chính quyền ...)- ta chỉ nên xưng hô Vykat để tỏ ý tôn trọng. Một số người Việt, tuy ở đây đến hàng chục năm, cũng không hề biết điều này.

Chỉ xưng hô xuồng xã (thân thiện) với người trong nhà, với bạn bè và với kẻ mình muốn gây sự – mới tykat.

Co jste zač? Anh (chị, ông, bà) là ai vậy?

Co říkáte? Anh (chị, ông, bà) nói gì vậy?

Vy jste advokát? Anh (chị, ông, bà) là luật sư à?

Hãy so sánh với các câu dưới đây :

Co jsi zač? Mày là ai vậy?

Co říkáš? Mày nói gì vậy?

Ty jsi advokát? Mày là luật sư à?

Bạn đã thấy từ xưa đến nay mình ăn nói „vô ý“ đến mức nào chưa?

Học tiếng Tréc theo kỹ sư Nguyễn Kim Phụng

Elektronické Informační Centrum, zkratka : EIC, je název projektu skupiny vietnamských inženýrů, kteří žijí a pracují tady v ČR. Hlavní obsahy tohoto projektu jsou : (1) poskytovat informace, zejména právní, současně s provozováním poradny, určené vietnamským občanům žijícím v ČR; (2) Překládat a zveřejnit aktuální články z českého jazyka do vietnamského; Cílem tohoto projektu je pomoci vietnamským občanům v procesu integrace do české společnosti, aby mohl každý jedinec sám vyřešit vzniklé záležitosti v prostředí českém. Mimo to poskytuje zájemcům z české strany nějaké užitečné informace o Vietnamu a jeho lidech. Všechny otázky nebo články a připomínky ohledně EIC, prosíme, zašlete na mailovou adresu : nguyendoantruong@seznam/cz nebo eic2011@seznam.cz